دو فرقهء منشعب آن صورت گيرد و همچنين اين اظهارنظر كه عبيديان يا فاطميان از اين گروهند و اين‌كه با فقه اسماعيليه از ابتدا تا به حال همواره با غموض و پيچيدگى همراه بوده ، خطاست . زيرا در حقيقت صفت باطنى ، صفت اسماعيليان نزارى ( آقا خانى ) است و درست نيست كه فاطميان را به اين صفت توصيف نمود . در هيچ دوره و زمانى فقه اسماعيليه با غموض و پيچيدگى ملازم نبوده است ؛ و چنانچه ناظران دائرة المعارف مزبور ، كتاب دعائم الاسلام را كه اثر يكى از فاطميان به نام قاضى نعمان است و در سال 1370 هجرى ( 1951 ميلادى ) در مصر به چاپ رسيده است ، مطالعه مىكردند ، در مىيافتند كه فقه اسماعيلى فاطمى به حدى روشن و واضح است كه هيچ فقه ديگرى به پايهء آن نمىرسد . بله ، اين كلام در مورد اسماعيليان نزارى ( آقا خانى ) صحيح است و نويسندگان دائرة المعارف مزبور بين آنها و فاطميان خلط كرده‌اند . ازاين‌رو در صفحهء 36 از همين دائرة المعارف گفته‌اند : « امروزه از پيروان اين طايفه به جز پيروان آقا خان در هند و جنوب افريقا و شامات چيزى باقى نمانده و فقهى از آنها شناخته نشده است » . درحالىكه پيروان آقا خان يك گروهند و بقاياى پيروان مذهب اسماعيلى فاطمى كه امروزه به بهره معروفند ، گروه ديگرى است ، همچنان كه پيش از اين توضيح داده شد ؛ و هيچ‌يك از دو فرقهء مزبور در جنوب افريقا پيروى ندارند ، بلكه در شرق افريقا پيروانى دارند و چنانچه در جنوب وجود داشته باشند ، بسيار اندك هستند . رابعا : اين كلام كه هيچ‌يك از مردم مصر پيرو مذهب فاطميان نيستند ، كلام اشتباهى است . اگر نويسندگان دائرة المعارف به كتاب « الطالع السعيد فى علماء الصعيد » كه از نويسنده‌اى مصرى ( متوفى به سال 748 ه ) است و در مصر به